Leefregels tijdens de zwangerschap

Algemeen

Over het algemeen kunt u, wanneer u zwanger bent, alles blijven doen wat u ook deed toen u niet zwanger was, zoals werk, sport, seks, autorijden enzovoort. Het is belangrijk dat u goed voor uzelf zorgt, naar uw lichaam luistert en de volgende leefregels in acht neemt:

• Probeer in de zwangerschap zoveel mogelijk contact met de volgende stoffen te vermijden: verf op terpentinebasis, ongediertebestrijdingsmiddelen, chemicaliën (zoals foto-ontwikkelvloeistoffen) en lasergames.Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kunt u beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten.

• Of een hoge omgevingstemperatuur tijdens de zwangerschap kwaad kan, is niet bekend. Mogelijk is het verstandig de eerste maanden van de zwangerschap langdurig hete baden, saunabezoek of zonnebank te vermijden. De zonnebank kan een zwangerschapsmasker (een bruine verkleuring van de gezichtshuid) veroorzaken of verergeren. Dit kan ook gebeuren door langdurig zonnen.

• Bij het verschonen van de kattenbak en het werken in de tuin is het belangrijk handschoenen te dragen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Hoe u verder een infectie met toxoplasmose kunt voorkomen, wordt in de onderstaande paragraaf over voeding beschreven. Overigens hebben mensen die al een tijdje een kat hebben meestal reeds beschermende antistoffen tegen toxoplasmose in hun bloed.

Voeding

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. Eten voor twee is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap of de borstvoeding is niet verstandig. In het vetweefsel van het lichaam worden schadelijke stoffen opgeslagen. Deze kunnen vrijkomen bij veel afvallen. Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Het is belangrijk verse groenten goed te wassen.

Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta (zoals macaroni) zijn belangrijke energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kind en de moeder zelf. Halvarine, boter en margarine voorzien in de behoefte aan vitamine A en D. Vitaminepreparaten hebben verder geen extra gezondheidswaarde. Ze zijn niet noodzakelijk als u verstandig eet. Sommige stoffen die de eerder vermelde vitamine A bevatten zijn bij overmatige inname zelfs schadelijk.

Het vitamine foliumzuur heeft wel extra gezondheidswaarde. Aan vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken tot zij tien weken zwanger zijn. Dit vermindert de kans op een baby met een open rug.

Waar moet u op letten?

• In (half)rauw vlees en in ongewassen groenten en fruit komt soms een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Dit is een infectieziekte die nogal eens tot aangeboren afwijkingen bij het kind leidt. Als u eerder toxoplasmose hebt gehad, bent u tegen deze ziekte beschermd. Dit is door bloedonderzoek aan te tonen. Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor het kind. Eet daarom geen halfrauwe rosbief, fricandeau of tartaar, filet américain of ossenworst. Andere vleeswaren als rauwe ham, rookvlees of salami kunnen geen kwaad omdat zij een speciale behandeling hebben ondergaan.Was groenten en fruit goed.

• Zachte kazen die van rauwe melk zijn gemaakt, zoals het type brie, camembert en roquefort, kunnen de Listeria-bacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier zelden ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. Als de kaas van rauwe, niet-gepasteuriseerde melk is gemaakt, staat er meestal op de verpakking "lait cru". Rauwe melk van elders moet u voor gebruik koken.

• Ook kan Listeria groeien in andere rauwe producten zoals rauwe groente, kip, vis en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Bewaar deze producten dus zo kort mogelijk en koop ze liever vers. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Toebereide gerechten kunt u dus wel bewaren in de koelkast.

• Wees zuinig met suiker en snoep niet overmatig.

• In lever zit veel vitamine A. Te veel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind. Eet daarom liever geen lever tijdens de zwangerschap, en niet meer dan eenmaal per dag een leverproduct als leverworst, leverpastei, hausmacher of berliner.

• Wie meer informatie wil hebben over voeding in de zwangerschap kan kijken op www.nvog.nl.

Roken

Roken in de zwangerschap brengt duidelijke risico's met zich mee. Zelf roken, maar ook veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving kan een nadelige invloed op de zwangerschap hebben. In sigaretten zitten schadelijke stoffen. Ze zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) en daardoor een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind.

Als gevolg van de verminderde doorbloeding en de afgenomen zuurstoftoevoer bestaat het risico dat de baby minder goed groeit. Kinderen van rokende moeders hebben daarom vaker een (te) laag geboortegewicht en worden ook vaker te vroeg geboren dan kinderen van niet-rooksters. Ze kunnen daardoor kwetsbaarder zijn.Tijdens hun eerste levensjaren hebben ze vaker ziekten aan de luchtwegen. Er zijn aanwijzingen dat wiegendood vaker voorkomt als er in de buurt van de baby gerookt wordt.

Het advies aan beide ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd zo veel mogelijk rokerige ruimten. Ophouden is voor velen moeilijk. Toch is stoppen beter dan minderen: zo voorkomt u dat u terugvalt in uw oude gewoonte. U kunt dit desgewenst met uw verloskundige, huisarts of gynaecoloog bespreken. Informatie vindt u op www.stivoro.nl.

Alcohol

Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Kinderen van moeders die tijdens de zwangerschap (over)matig alcohol gebruiken, hebben een verhoogde kans op groeiachterstand. Vanaf de bevruchting tot en met de borstvoeding heeft het de voorkeur geen alcohol te gebruiken. Bij uitzondering een glas lijkt geen kwaad te kunnen.

Medicijnen

Zelfmedicatie is het gebruik van medicijnen en middelen die niet door een arts of verloskundige zijn voorgeschreven. Bij kinderwens en tijdens de zwangerschap is zorgvuldigheid geboden. Zo kunnen bepaalde crèmes een schadelijke dosis vitamine A bevatten. Gebruik daarom alleen preparaten die voorgeschreven zijn, en geef te kennen dat u graag zwanger wilt worden of zwanger bent. Dit is van belang omdat sommige stoffen al vroeg in de zwangerschap invloed hebben op de ontwikkeling van uw kind.

Een uitzondering op deze regel is de vitamine foliumzuur. Aan vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken tot zij tien weken zwanger zijn. Dit vermindert de kans op een baby met een open rug. Dagelijks 1 tablet van 0,5 mg is voldoende. De foliumzuurtabletten zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Bij pijnklachten kunt u zonder gevaar paracetamol gebruiken. Zie de bijsluiter voor de dosis. Als de tandarts (of een andere arts) het noodzakelijk vindt of adviseert om verdoving te gebruiken, bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Vertel de arts wel dat u zwanger bent.

Drugs

Gebruik van harddrugs (amfetaminen, XTC, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap wordt ten zeerste afgeraden. Ook soft drugs worden in de zwangerschap ontraden, mede omdat ze tegelijk met tabak gebruikt worden. Hard drugs zijn zeker slecht voor een ongeboren kind. Bij heroïne en andere opiaten, bij cocaïne, amfetaminen en waarschijnlijk XTC raakt het kind ook verslaafd en moet het na de geboorte op de couveuseafdeling afkicken.

Vroeggeboorte komt vaak voor en het risico op overlijden vlak voor of
vlak na de geboorte is verhoogd. Door zuurstoftekort kan groeiachterstand ontstaan. Het is belangrijk dat als u drugs gebruikt, u dit vertelt aan uw verloskundige, huisarts of gynaecoloog. Praat er open over en wees niet bang om te vertellen wat en hoeveel u gebruikt. Samen kunt u kijken welke oplossingen mogelijk zijn. U wordt mogelijk doorverwezen naar een gynaecoloog, hij/zij zal uw zwangerschap dan verder begeleiden.