Algemeen
Incontinentie is het onvrijwillig verlies van urine en/of ontlasting. Een op de twintig Nederlanders heeft last van incontinentie. De meest voorkomende vormen van incontinentie zullen we hier beschrijven. Het is niet de bedoeling dat u aan de hand van dit overzicht zelf vaststelt welke vorm van incontinentie u hebt en wat u daar het beste aan kunt doen. Daarvoor is incontinentie veel te gecompliceerd en dit overzicht veel te algemeen. Bovendien komt het vaak voor dat verschillende vormen van incontinentie zich tegelijkertijd voordoen, in een soort mengvorm.


Stress (inspannings)-incontinentie
Deze vorm van incontinentie wordt ook wel stress-incontinentie genoemd, maar heeft niets met psychische stress te maken. Met stress wordt bedoeld de drukverhoging in de buikholte welke ontstaat bij bewegen, sporten, hoesten, tillen e.d. Inspannings-incontinentie komt voornamlijk voor bij vrouwen en is te wijten aan het slechter functioneren of slapper worden van de blaashals of de bekkenbodemspieren, waarop de blaas als het ware rust. Door een verslapping van de bekkenbodemspieren zakt de plasbuis uit en kan niet voldoende weerstand meer bieden aan de druk vanuit de blaas. Verslapping van de bekkenbodemspieren kan verschillende oorzaken hebben: bevallingen, veel zwaar tillen, hormonale veranderingen in de overgang en sommige gynaecologische operaties. Tevens kan chronisch hoesten, of een bemoeilijkte ontlasting de verzakking verergeren.

Inspannings-incontinentie is heel vaak het gevolg van een verslapping van de bekkenbodemspieren. Het is heel goed mogelijk om deze spieren weer krachtiger te maken, zodat ze een betere opvang kunnen vormen voor de blaas. Bekkenbodemspier oefeningen kunt U zelf doen, maar om de techniek goed aan te leren is een goede instructie of hulp van een fysiotherapeut noodzakelijk. Het is van belang de blaas regelmatig te ledigen. Vrouwen kunnen ook een pessarium gebruiken of tampons. Sommige geneesmiddelen kunnen de aktiviteit van de sluitspier van de blaas verhogen. Daarnaast zijn er operatiemethoden waarmee de afwijkingen in de positie van de blaashals kunnen worden hersteld. Met deze operatietechnieken bestaat grote ervaring en de resultaten zijn vaak zeer goed.


Aandrangs-incontinentie
Aandrangs incontinentie wordt ook wel 'urge' (engels voor behoefte, aandrang)-incontinentie genoemd. Bij deze vorm onstaat een plotselinge neiging om te plassen, die niet is te stoppen. De blaasspier knijpt onverwacht samen en de patient plast zonder tevoren gewaarschuwd te zijn. Vaak is de tijd te kort om nog een toilet te kunnen bereiken, met alle gevolgen vandien. De hoeveelheid urine die hier per keer wordt verloren kan soms groter zijn dan bij inspannings incontinentie, aangezien de blaas vaak in een keer helemaal leeg stroomt. Aandrangs incontinentie kan 's nachts en in volkomen rust optreden. Meestal is er geen echte oorzaak van de instabiele blaasspier aan te wijzen. Er kan een verband zijn met psychische spanningen. Aandrangs incontinentie kan ook lichamelijke oorzaken hebben zoals neurologische aandoeningen en afwijkingen in de stofwisseling, zoals bijv. suikerziekte. Aandrangs incontinentie kan ook verband houden met een urineweg infectie die met antibiotica kan worden genezen. Een andere oorzaak kan zijn de verminderde hoeveelheid aan vrouwelijke geslachtshormonen na de menopauze.

Aandrangs incontinentie is over het algemeen veel moeilijker te behandelen dan inspannings-incontinentie. De oorzaken kunnen sterk uiteen lopen. Operatief ingrijpen is meestal zinloos, aangezien geen anatomische veranderingen in het spel zijn en psychische factoren een rol kunnen spelen. In grote lijnen zijn er twee mogelijkheden:

1. Blaastraining. Hierbij wordt de patient aangeleerd de blaas onder controle te houden. Vaak dient men dan te beginnen met te proberen niet vaker dan één à twee maal per uur naar het toilet te gaan om de blaas te ledigen. In de loop van de tijd wordt de tussenliggende periode steeds langer gemaakt. Zo leert men langzamerhand meer controle te krijgen over de blaas.

2. Geneesmiddelen. Alle beschikbare geneesmiddelen werken op de gladde spieren. Ze verminderen daardoor de druk op de blaas. De bijwerkingen kunnen nogal eens hinderlijk zijn (droge mond, wazig zien). Bij vrouwen kunnen in bepaalde gevallen hormonen helpen, dit speelt voornamelijk in de overgang. De hormonen kunnen worden gegeven in de vorm van tabletten of een vaginale creme. Wanneer psychologische factoren oorzaak zijn van aandrangs incontinentie, kan de arts rustgevende middelen voorschrijven.